Niepłodnością lub inaczej bezpłodnością nazywamy brak zdolności dorosłego człowieka do rozrodu, czyli posiadania potomstwa. Bezpłodność bywa wrodzona lub nabyta. Pierwszym i podstawowym objawem niepłodności jest niemożność zajścia w ciążę po roku regularnego współżycia bez stosowania antykoncepcji. Wiele zdrowych par, prowadzących udane życie seksualne nie może doczekać się potomstwa.
Wrodzona niepłodność często spowodowana jest brakiem lub niedorozwojem gonad, a nabyta z powodu zaburzeń hormonalnych, stanów zapalnych i patologii narządu rodnego, chorób zakaźnych (nagminne zapalenie przyusznic, kiła, gruźlica, rzeżączka).
Niepłodność zawsze dotyczy pary, a więc diagnostyka musi obejmować równocześnie kobietę i mężczyznę. W przypadku niepłodności męskiej najczęściej przyczyną jest braku plemników w nasieniu (azoospermia), całkowity brak nasienia (aspermia), lub jego patologiczny skład. Wystarczy zatem dokonać ogólnego badania nasienia, a jeśli jego parametry wykazują zaburzenia można prowadzić dalszą diagnostykę endokrynologiczną lub mikrobiologiczną. W rzadkich wypadkach lekarz zleci wykonanie biopsji jądra.
U kobiety wykrycie przyczyn niepłodności wymaga wykonania licznych badań – min. oznaczenie poziomów poszczególnych hormonów, badania ultrasonograficzne narządów rodnych, ocenę prawidłowości w budowie macicy (HSG), badanie śluzu szyjkowego (PCT).
Do chorób wenerycznych należy chlamydioza. Jest ona wywoływana przez bakterię Chlamydia trachomatis, którą zarazić się można podczas stosunku bez zabezpieczenia. Bakteria jest odpowiedzialna za choroby układu moczowego oraz płciowego, może doprowadzić do poronienia i stanów zapalnych. Wyróżnia się bakterie z rzędu Chlamydia trachomatis i Chlamydia pneumoniae.
Choroba przebiega bezobjawowo, dlatego można sobie nie zdawać sprawy z jej obecności. Im więcej partnerów życiowych, tym większe ryzyko jej wystąpienia. Bardzo często bakterią tą można się zarazić na basenach i kąpieliskach. Dlatego też spotyka się całe rodziny zarażone bakterią Chlamydia. Nieleczone zakażenie Chlamydią prowadzić może do krwawienia, bólu miednicy, stanów zapalnych narządów rodnych. To może doprowadzić do bezpłodności. Bakteria ta poza powyższymi konsekwencjami może doprowadzić do zapalenia stawów, zmian w układzie nerwowym, skłonności alergicznych czy spadku odporności. Bakteria może doprowadzić do stanu zapalnego szyjki macicy oraz jajowodów i jajników. Zakażenie chlamydią w czasie ciąży może doprowadzić do porodu przedwczesnego oraz innych zaburzeń płodu. Bakteria jest w stanie przez wiele lat nie dawać o sobie znać, przebywając w organizmie jakby w uśpieniu. Obecność bakterii stwierdza się na podstawie badań laboratoryjnych po ówczesnym pobraniu próbki krwi.
Rzęsiskowica jest chorobą sfery intymnej kobiet, wynikającą z zakażenia bakteryjnego. Bakterie mogą się dostać poprzez stosunek bez użycia prezerwatywy lub na przykład używając ręczników czy przyborów do mycia osoby zarażonej. W miejscach publicznych, takich jak baseny czy toalety również mogą skrywać się bakterie rzęsistka pochwowego.
Objawami jest obfita wydzielina z pochwy o żółto zielonkawej barwie i nieprzyjemnym zapachu. Bakteria podrażnia okolice intymne i może powodować swędzenie. Należy się wtedy udać do ginekologa. Ginekolog wykona wymaz z pochwy, by odnaleźć przyczynę powstałego zakażenia. Leczenie wykonuje się za pomocą przepisanego przez lekarza antybiotyku. Ponieważ lekceważona choroba może prowadzić do poważnych powikłań, należy szybko skierować się na badania.
Często właśnie takie czynniki jak infekcje wirusowe lub bakteryjne są powodem późniejszego braku płodności. Zachowanie higieny intymnej jest bardzo ważne. Mydło obniża odczyn kwasowy, co zapobiega namnażaniu się grzybów. Istnieją specjalne kremy do smarowania narządów intymnych oraz płyny, które oczyszczają i natłuszczają błony śluzowe i skórę.
Jajniki są narządami żeńskimi, które produkują jajeczka. Jajnik jest narządem parzystym, posiadającym kształt spłaszczonej elipsoidy. Jajniki znajdują się wewnątrz jamy otrzewnej, przywiązane do macicy za pomocą krezek. Od czasu osiągnięcia przez kobietę dojrzałości płciowej, zaczyna się okres, trwający dwadzieścia osiem dni, podczas którego w jajniku dojrzewa pęcherzyk Graafa, posiadający komórkę jajową. Stany zapalne tych narządów mogą być rezultatem porodu, zabiegu lub poronienia.
Torbiele jajników wynikają zazwyczaj ze zmian hormonalnych lub owulacji. Przeważnie wymagają one leczenia, jednakże czasami cofają się samoistnie. Torbiele jajników mogą być pozostałością po przebytym stanie zapalnym jajników. Inną chorobą jest rak jajników. Występuje on bardzo rzadko i przeważnie wśród kobiet w starszym wieku. Konieczne jest leczenie operacyjne, czasami obejmujące również macicę. Zjawisko, gdy jajeczko rozwija się poza jamą macicy zwane jest ciążą pozamaciczną. Rozpoznaje się ją po takich objawach jak zatrzymanie miesiączki, występowanie krwawienia z dróg rodnych oraz bóle brzucha. Ciążę pozamaciczną najczęściej lokalizuje się w jajowodzie, poza tym umiejscawia się ona w jamie brzusznej, obrębie jajników lub szyjki macicy. W takiej sytuacji podejmuje się leczenie farmakologiczne, operacyjne metodą laparoskopową lub też podejmuje się decyzje o obserwacji.
